خدا در نگاه تطبیقی بین اسلام و مسیحیت تبشیری

سه دین یهودیت، مسیحیت واسلام به دلیل ارتباطشان با حضرت ابراهیم (علیهالسلام) به ادیان ابراهیمى مشهورند. پیروان این سه دین، خدای یگانه را میپرستند؛ هرچند زاویه و نوع نگاهشان به این وجود، متفاوت و تعابیرشان مختلف است. در اسلام، کامل و مشهورترین نام این وجود «الله» است. واژهی الله بر آن ذاتی اطلاق میشود که همهی صفات کمالی را در بینهایت خود داراست[1].
مسیحیت نیز به وجودی کامل باور دارد که آفرینندهی جهان است و دارای صفات کمالی در بینهایت خویش است؛ اما این «خدای متعال» خدایی شخصی نیز هست که خود و نیت خود را بر نوع بشر در تاریخ آشکار ساخته است[2].
مسیحیت تبشیری/پولسی به عنوان فعال و شناختهشده ترین فرقهی مسیحیت، بیشترین تمرکزش را بر این تشخص استوار ساخته و از رهگذر آن به تبلیغ و ترویج خود میپردازد. مسیحیت تبشیری این ویژگی و توانایی ارتباط زنده و نزدیک را به گونهای انحصاری ازآنِ خود معرفی میکند! اگر این «شخصوارگی» در مقابل «شىءوارگی» باشد بدین معنا که بتوان با او در یک ارتباط دو سویه صحبت کرد، به او عشق ورزید، از او چیزی خواست و او نیز در مقابل، پاسخ داده و عکسالعمل نشان دهد، آموزهای غریب و ناراست نیست.
این نوع نگاه به خدای هستی در اسلام و برخاسته از متون دینی(قرآن کریم و روایات) نیز نمایان است. همهی مواردی که خدای مهربان با تعبیر «یا ایها الذین آمنوا» و «یا ایها الناس» بندگانش را مورد خطاب و گفتگو قرار میدهد[3] یا به زیبا و امید بخشترین شکلی خبر از مهربانی و بخشندگیهایش میدهد[4] و یا ما را به خواستن میخواند[5] و همنشینی و نزدیکی مثال زدنیاش را یادآوری میکند[6] همه و همه تصویری را از خدای شخص وارهای به نمایش میگذراد که در یک ارتباط «من و تویی» آدمی را به ژرفای اقیانوس رویایی وجودش در میکشد.

__________________________________
پینوشتها
[1].«اَللّهُ لا اِلهَ اِلاّ هُوَ لَهُ الاَسْماءُ الحُسنی[طه/8]؛ خدایی که جز او معبودی نیست، نام های نیکو به او اختصاص دارد».
[2]. دایرهالمعارف مصور، مسیحیت مروری بر راز و رمزهای باوری دو هزار ساله، آن ماری بی بار، ترجمهی حبیب بشیر پور و معصومهی انصاری، سایان، تهران، اول، 1395، ص14.
[3]. به طور نمونه: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذي نَزَّلَ عَلي رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذي أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَ مَنْ يَکْفُرْ بِاللَّهِ وَ مَلائِکَتِهِ وَ کُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالاً بَعيداً[نساء/136]؛ ای کسانی که ( به زبان ) ایمان آورده اید ، ( به حقیقت و از دل هم ) ایمان آورید به خدا و رسول او و کتابی که به رسول خود فرستاده و کتابی که پیش از او فرستاده ( تورات و انجیل ) . و هر که به خدا و فرشتگان و کتابها ( ی آسمانی ) و رسولان او و روز قیامت کافر شود به گمراهی سخت و دور ( از سعادت ) درافتاده است(ترجمهی استاد الهی قمشهای)».
[4]. « نَبِّئْ عِبادي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحيمُ[حجر/49]؛ بندگانم را خبر ده که همانا من آمرزنده و مهربانم».
[5]. [4]. «وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ[غافر/60]؛ و پروردگارتان فرمود مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم در حقيقت كسانى كه از پرستش من كبر مى ورزند به زودى خوار در دوزخ درمى آيند(ترجمهی فولادوند)».
[6]. «وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادي عَنِّي فَإِنِّي قَريبٌ أُجيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ فَلْيَسْتَجيبُوا لي وَ لْيُؤْمِنُوا بي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ[بقره/ 186]؛ و چون بندگان من ( از دوری و نزدیکی ) من از تو پرسند ، ( بدانند که ) من به آنها نزدیکم ، هر گاه کسی مرا خواند دعای او را اجابت کنم. پس باید دعوت مرا ( و پیغمبران مرا ) بپذیرند و به من بگروند ، باشد که ( به سعادت ) راه یابند.(ترجمهی استاد الهی قمشهای)».

پرتوی بر ظلمت...